Ustawienie krzesła biurowego wykonuj w kolejności: wysokość siedziska, głębokość siedziska, podparcie lędźwiowe i kąt oparcia, podłokietniki, a na końcu podnóżek. Najpierw oprzyj całe stopy stabilnie na podłodze, a dopiero potem dopasuj krzesło do ciała. Nie istnieje jedna wysokość odpowiednia dla każdej osoby.
Co jest wymogiem prawnym, a co funkcją dodatkową?
Przy stanowisku z monitorem krzesło powinno mieć regulację wysokości siedziska, wysokości podparcia lędźwiowego i kąta pochylenia oparcia. Przepisy wymagają także odpowiednich wymiarów i wyprofilowania siedziska oraz oparcia, obrotu o 360° i regulowanych podłokietników. Mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia muszą być łatwo dostępne oraz możliwe do obsługi w pozycji siedzącej.
Te wymagania wynikają z Obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 stycznia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 58, załącznik pkt 5.1–5.2. Podnóżek nie jest automatycznie obowiązkowym elementem każdego stanowiska. Na życzenie pracownika stanowisko należy jednak wyposażyć w podnóżek, zgodnie z załącznikiem, pkt 7.
Wymogi prawne dotyczą przede wszystkim stanowisk pracy objętych rozporządzeniem i nie zastępują indywidualnej oceny ergonomicznej; przy bólu, drętwieniu lub innych objawach układu mięśniowo-szkieletowego należy skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Krok 1: ustaw wysokość siedziska
Usiądź możliwie głęboko, oprzyj plecy o oparcie i ustaw stopy płasko na podłodze. Zmieniaj wysokość do momentu, gdy uda są podparte, ale przednia krawędź siedziska nie uciska ich od spodu. Kolana powinny pozostać wygodnie zgięte, a ciężar ciała nie może opierać się wyłącznie na podudziach.
Jako orientacyjny zakres dla krzeseł biurowych CIOP-PIB podaje zwykle co najmniej 40–50 cm. W wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 przytoczonych przez CIOP-PIB wskazano wysokość 40–51 cm oraz regulację większą niż 12 cm. Są to wartości opisujące konstrukcję krzesła, a nie obowiązkowy wzrost użytkownika ani jedyne prawidłowe ustawienie.
Jeżeli po ustawieniu wysokości stopy nie leżą stabilnie na podłodze, nie obniżaj krzesła kosztem niewłaściwej pozycji przy biurku. Sprawdź również wysokość biurka do komputera, ponieważ zbyt wysoki blat może wymuszać podniesienie siedziska i późniejsze użycie podnóżka.
Krok 2: dopasuj głębokość siedziska
Po ustawieniu wysokości dosuń miednicę do oparcia. Następnie przesuń siedzisko lub zmień jego głębokość tak, aby przednia krawędź nie dochodziła ciasno do dołu kolana. Między krawędzią siedziska a podkolanem powinna pozostać wolna przestrzeń, dzięki której siedzisko nie uciska tej okolicy.
W wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 przytoczonych przez CIOP-PIB podano głębokość siedziska co najmniej 40–42 cm oraz regulację większą niż 5 cm. Przy testowaniu ustawienia nie przesuwaj miednicy do przodu tylko po to, aby zwiększyć odstęp od krawędzi. Prawidłowa kolejność to najpierw oparcie pleców, potem dopasowanie głębokości.
Po zmianie głębokości ponownie sprawdź wysokość. Przesunięcie siedziska może zmienić sposób podparcia ud i sprawić, że poprzednia pozycja przestanie być wygodna. Jeśli krzesło nie ma regulowanej głębokości, wybierz ustawienie, w którym plecy pozostają oparte, a krawędź siedziska nie uciska podkolan.
Krok 3: ustaw oparcie i podparcie lędźwiowe
Najpierw ustaw wysokość oparcia albo wysokość jego wypukłości. Podparcie lędźwiowe powinno trafić w naturalne wgłębienie dolnej części pleców, a nie powyżej niego. Następnie oprzyj plecy i sprawdź, czy oparcie podtrzymuje tułów bez wypychania miednicy do przodu.
CIOP-PIB wskazuje regulację wysokości oparcia o co najmniej 5–7 cm. Typowy zakres kąta pochylenia wynosi 90–110° względem płyty siedziska, natomiast w wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 podano regulację kąta większą niż 15°. Zacznij od ustawienia około 100–110°, a następnie sprawdź, czy plecy pozostają podparte bez wysuwania głowy i bez zapadania się w siedzisku.
Oparcie nie powinno blokować swobodnej zmiany pozycji. Jeżeli pracujesz przy monitorze, po ustawieniu fotela dopasuj także ustawienie monitora do pracy, aby nie kompensować niewłaściwego położenia ekranu wysuwaniem głowy lub pochylaniem tułowia.
Krok 4: ustaw podłokietniki
Ustaw podłokietniki dopiero po dopasowaniu siedziska i oparcia. Opuść barki, zegnij ręce swobodnie i ustaw wysokość tak, aby przedramiona mogły spocząć bez unoszenia ramion. Podłokietniki nie powinny zmuszać łokci do odsuwania się od tułowia ani blokować dostępu do klawiatury.
W wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 podano regulowaną wysokość co najmniej 20–25 cm, szerokość większą niż 4 cm, długość większą niż 20 cm oraz odległość między podłokietnikami co najmniej 46–51 cm. Traktuj te wartości jako parametry konstrukcyjne przytoczone przez CIOP-PIB, a nie jako nakaz ustawienia dla każdej osoby.
Na końcu tego kroku sprawdź, czy krzesło można wsunąć pod biurko. Jeśli podłokietniki uderzają w blat, nie podnoś barków, aby zmieścić ręce. Zmień ich wysokość, szerokość lub ustawienie, o ile konstrukcja fotela daje taką możliwość.
Krok 5: zdecyduj o podnóżku i wykonaj kontrolę końcową
Podnóżek zastosuj wtedy, gdy po prawidłowym ustawieniu wysokości siedziska stopy nie opierają się stabilnie na podłodze albo biurko jest zbyt wysokie i nie pozwala obniżyć pozycji. CIOP-PIB wskazuje, że jest szczególnie przydatny osobom niższym oraz wtedy, gdy zakres regulacji biurka jest niewystarczający.
Powierzchnia podnóżka powinna mieć co najmniej 45 × 35 cm, a regulacja kąta powinna obejmować 5–15°. Oprzyj na nim całą stopę, nie tylko palce. Podnóżek ma uzupełniać ustawienie krzesła, a nie zastępować prawidłową wysokość siedziska.
| Regulowany element | Zakres z normy, zaleceń lub karty produktu | Metoda pomiaru i ustawienie testowe |
|---|---|---|
| Wysokość siedziska | Zwykle co najmniej 40–50 cm; w wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004: 40–51 cm i regulacja > 12 cm | Usiądź z plecami opartymi o oparcie. Ustaw wysokość tak, aby całe stopy spoczywały na podłodze, a uda nie były uciskane od spodu. |
| Głębokość siedziska | Co najmniej 40–42 cm; regulacja > 5 cm w wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 | Dosuń miednicę do oparcia. Między przednią krawędzią siedziska a dołem kolana pozostaw wolną przestrzeń; krawędź nie może uciskać podkolan. |
| Oparcie i podparcie lędźwiowe | Wysokość oparcia regulowana o co najmniej 5–7 cm; zwykle kąt 90–110° względem siedziska; regulacja kąta > 15° w wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 | Ustaw wypukłość podparcia na wysokości naturalnego wgłębienia lędźwi. Zacznij od pozycji około 100–110° i sprawdź, czy plecy pozostają podparte bez wysuwania głowy. |
| Podłokietniki | Regulowana wysokość co najmniej 20–25 cm; odległość między nimi co najmniej 46–51 cm w wybranych wymaganiach PN-EN 1335-1:2004 | Ustaw je tak, aby przedramiona mogły spocząć bez unoszenia barków. Sprawdź, czy można wsunąć krzesło pod biurko bez kolizji podłokietników z blatem. |
| Podnóżek | Powierzchnia co najmniej 45 × 35 cm; regulacja kąta 5–15° według CIOP-PIB | Użyj go, gdy po prawidłowym ustawieniu wysokości siedziska stopy nie opierają się stabilnie na podłodze albo biurko nie pozwala obniżyć pozycji. Ustaw całą stopę na powierzchni podnóżka. |
Zakresy opisane jako wymagania PN-EN 1335-1:2004 są wartościami przytoczonymi w materiale CIOP-PIB; aktualną normę PN-EN 1335-1+A1:2023-04 należy traktować jako odrębny dokument techniczny. Wartości ustawienia testowego są wskazówkami ergonomicznymi, a nie jedną obowiązkową pozycją dla wszystkich użytkowników.
Kontrolę końcową wykonaj w pozycji roboczej. Sprawdź jednocześnie, czy całe stopy mają stabilne podparcie, uda nie są uciskane, plecy dotykają oparcia, podparcie lędźwiowe znajduje się we właściwym miejscu, barki pozostają opuszczone, a krzesło daje się wsunąć pod biurko. Jeśli któryś element wymusza kompensację, wróć do odpowiedniego kroku zamiast zmieniać wszystkie ustawienia naraz.
Więcej w tekście: ergonomiczne ustawienie klawiatury i myszy.
Więcej w tekście: ergonomia pracy na laptopie.
Najczęstsze pytania
Jak prawidłowo ustawić krzesło biurowe?
Najpierw ustaw wysokość tak, aby stopy całkowicie opierały się na podłodze. Następnie dopasuj głębokość siedziska, podparcie lędźwiowe i kąt oparcia, a na końcu wysokość podłokietników. Po każdej zmianie sprawdź, czy nie unoszą się barki i czy krawędź siedziska nie uciska podkolan.
Na jakiej wysokości powinno być siedzisko?
Nie ma jednej wysokości odpowiedniej dla każdego. Zacznij od ustawienia, przy którym całe stopy stoją na podłodze, uda są podparte bez ucisku, a kolana pozostają wygodnie zgięte. Dla typowych krzeseł biurowych CIOP-PIB podaje zwykle zakres co najmniej 40–50 cm.
Kiedy potrzebny jest podnóżek?
Gdy po prawidłowym ustawieniu krzesła stopy nie opierają się stabilnie na podłodze lub biurko jest zbyt wysokie i nie ma wystarczającej regulacji. Przepisy przewidują wyposażenie w podnóżek na życzenie pracownika, a CIOP-PIB wskazuje go szczególnie dla osób niższych.
Źródła
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2025 r. — tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego stanowisk z monitorami ekranowymi — Dziennik Ustaw / ISAP, 2025, Dz.U. 2025 poz. 58, załącznik pkt 5.1–5.2 i pkt 7
- Ergonomia pracy przy komputerze — CIOP-PIB, 2016, materiał edukacyjny, tabela wybranych wymagań PN-EN 1335-1:2004
- PN-EN 1335-1+A1:2023-04 — Meble biurowe. Krzesło biurowe do pracy. Część 1: Wymiary — Wyznaczanie wymiarów — Polski Komitet Normalizacyjny, 2023, PN-EN 1335-1+A1:2023-04
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
